Էդուարդ Իսաբեկյան

Վիքիքաղվածք-ից
Jump to navigation Jump to search
Eduard Isabekyan (1914-2007).jpg

Էդուարդ Իսաբեկյան (նոյեմբերի 8, 1914, Ցոլակերտ - օգոստոսի 17, 2007, Երևան և Աշտարակ, թաղված է Երևանի Կոմիտասի անվան պանթեոնում), ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ:

Քաղվածքներ[խմբագրել]

  • Ես սիրում եմ, որ հայ եմ: Ես չէի ուզի ուրիշ ոչ մի ազգի պատկանել: Աստված չանի՝ ուրիշ ազգից լինեի…Ախր լավ ժողովուրդ է հայը: Մի քիչ վատ է ապրում, բայց կարող է լավ ապրել, եթե իրեն չխանգարեն: Որովհետև հայ ժողովուրդը անհավատ աշխատելու ձև գիտի: Եկեք չխանգարենք, որ հայ ժողովուրդը լավ ապրի[1]:
  • Միշտ մտածում էի, որ կնկարեմ էլի: Բայց մեկ էլ մի օր տեսա, որ էլ արդեն չեմ տեսնում ոչինչ: Որ լույս իջնի աչքերիս՝ մենակ պեյզաժ եմ նկարելու[1]:
  • Թեմատիկ-կոմպոզիցիոն պատկերում խաչաձևվում են, սինթեզվում կերպարվեստի բոլոր ժանրերը: Դա նկարչության սիմֆոնիզմն է…[2]
  • Ես մեծ հավատով եմ լի մեր կերպարվեստի վաղվա նկատմամբ: Մեր շուրջն աճել, ստվարացել է երիտասարդ նկարիչների մի պատկառելի ջոկատ…Միայն կյանքի ու արվեստի դժվարությունները սեփական ուժերով հաղթահարելու, ինքնաճանաչման, ինքնահաստատման ճանապարհին նրանք կհասկանան ու կհաստատեն իրենց «եսը», որը նշանակում է՝ աշխարհայացք, ասելիք, ոճ, դեմք, ձեռագիր, անհատականություն[2]:
  • Նկարչությունը զարմացնելու համար չէ, այլ կյանքի պահանջ, այդ կյանքը, ժամանակը արտահայտելու միջոց[2]:
  • Նստակյաց ազգի համար, որը գրեթե իսպառ զրկվել է իր հողերից, կարոտախտը սովորական հոգեվիճակ է: Կարծում եմ, որ մեր ազգը առողջ է հենց նրանով, որ տառապում է այդ հիվանդությամբ[3]:
  • Թագավորություն չենք ունեցել, պետականություն չենք ունեցել (վերջինը՝ Կիլիկիան), այդ ինչպե՞ս ենք գոյատևել, ինչպե՞ս ենք դիմակայել պատմության փորձություններին: Միա՛յն հավատով: Հավատո՛վ…(2001)[4] :
  • Հիշողությունը ամենամեծ պարգևն է, որ Աստված տվել է մեզ: Մեծ դժբախտություն է հիշողությունը կորցնելը: Ամենից շատ հիշողություն հայերին է հարկավոր: Մենք շատ բան ենք կորցրել, եթե հիշողությունն էլ կորցնենք, ամեն ինչ կկորցնենք: Իմ ստեղծագործությունները հենց հիշողության վրա էլ շինված են[5] :
  • Գիտեք, ըստ իս, պայմանականորեն ասած, կա երկու տիպի նկարչություն՝ աչքի և մտքի, երևակայության: Ես երկրորդ խմբին եմ պատկանում, թեև բնավ էլ հակված չեմ թերագնահատելու առաջին ուղղությանը պատկանող նկարիչների վաստակն ու ջանքը, նրանց ստեղծագործության կարևորությունը: Պարզապես ինձ գրավում է իրականության սիմվոլիկ, ընդհանրացված վերարտադրությունը[6]:

Օրագրերից[խմբագրել]

  • Նկարչությունը, երաժշտությունը մարդ չեն դաստիարակում, նրանք մարդկանց հիացնում են, ազնվացնում, գեղեցկացնում են: Մարդուն դաստիարակում է իմաստուն գրականությունը
  • Իմ աստվածները` կնքահայրերս, ինձ ոչ միայն մարդ դարձրին, այլև հայ դարձրին…
  • Նույն դժվարությունն է մարդ կամ հայ լինել, գուցե և հայ լինելն ավելի դժվար է: Ում գլխին Թումանյանի ձեռքը չի դիպել, հնարավոր բան չի, որ լիարժեք հայ լինի, իսկ ոչ լիաժեք հայը տանելու բան չի, եթե չասենք անտանելի է:
  • Սեփական անարժեքավորումը շատ է վտանգավոր, երբ շուրջդ մեծամասամբ գերագնահատվող հավակնություններ են:
  • Անկեղծ մարդը պիտի որ ունենա շատ մոտ ընկեր, որպեսզի նրա մոտ «դատարկվի», իսկ շրջապատում «պատյանավորվի» ծիծաղելի չլինելու համար:
  • Կյանքը առանց ժիվոպիսի մի բանի նման չի... թե չէ դուրս է գալիս, որ մարդ ծնվում է... սպասում մեռնելուն... իսկ ժիվոպիսի համար մենակ կյանքը, ապրելը չի´ հերիքի (04.01.1940):
  • Կարդում եմ Լևի օրագիրը… Ես Բալզակին պատկերացնում եմ որպես հանճարեղ մարդ, իսկ Տոլստոյին խառնում եմ սրբերի հետ:(27.09.1943)
  • Հետաքրքիր է, խորամանկ մարդիկ, գոնե երբ առանձին են մնում, ի՞նչ են մտածում իրենց մասին, իրե՞նց էլ են խորամանկում, թե՞ խղճի հետ մնալով` լսում են նրա մոլորած ձայնը (10.01.1962):
  • Բոլոր հիշողությունները, ի վերջո, տխուր են…անցած կյանք է (28.01.1979):
  • Ոչ մի տեղ «անմահության» մասին ավելի «ռեալ» չես, չես կարող մտածել, ինչպես թանգարանում և գերեզմանոցում…
  • Մի որևէ բանի մասին պատմելը մի քիչ նման է առանց շրջանակի նկարի…
  • Ինչպիսին ուզում է լինի կիրառական «արվեստը», եթե չես կարող գործածել, հաշվիր, որ չես տեսել:
  • Երբ հավատում ես արածիդ, ասածիդ, հեշտանում է ամենածանր գործը… Հավատը հոգու թեթևություն է և ամենակարևոր իմաստը մարդու գոյի:
  • Հիշողությունը մարդու ամենահզոր զգայարանն է, ուղեղից էլ, խելքից էլ հզոր:
  • Սրամտություն: Սրամտել կնշանակի տրամաբանել հակասություններով, պարզել հասկացության էությունը, «շարժել» միտքը քարացումից, ժխտել արդեն «ճշմարտություն» համարվող հասկացությունը…(բոլորը չասեցի), 1979:
  • Երբ չես կարող «իրերը» անվանել «իրենց անուններով», ծնվում են հեքիաթներ, առակներ և ամեն տեսակի այլաբանություններ (05.01.1984):
  • «Ընդհանուրին», այսինքն` մեծարգո հայ ժողովրդին ծառայելը պիտի լինի, կարծեմ որ, ներքին պահանջ` հոգուց ու սրտից թելադրած (30.06.1984):
  • Մարդը ամեն ինչ կարող է իրականացնել: Իրեն հավասար ուժ չկա բնության մեջ (19.05.1986):
  • Ոչ մի ուժ, բացի երկրաշարժից, չի կարող քարը տեղից շարժել, իսկ մարդը ոչ միայն կարող է տեղից շարժել, այլև շալակել, տանել և կարող է այդ քարով նաև մեկի գլուխը ջնջխել:
  • Կարո՞ղ է մարդը հասկանալ` ինչ է ազատությունը, եթե նա չունի հայրենիք, տուն, մայր... Ազատությունը ոչինչ չարժի, ոչ մի իմաստ չունի, եթե նրա համար չպիտի պայքարես և նվաճես: Ազատությունը պայքար է: Միայն կռվող, պայքարող մարդը կարող է զգալ ազատության արբեցումի`ոչ մի նմանը չունեցող քաղցրությունը....(13.09.1975)
  • Ամենաազատ արարածները խելագարներն են. ազա՞տ են...
  • Նկարչի մեծությունը ոչ միայն նրանում է, որ չհավատա ամեն գույնի վայրահաչոցների, այլև ավելի շատ հավատա իր արածի ճշմարիտ լինելուն, այսինքն` հավատա իր ներքին ձայնի թելադրանքին, որ եղեգնի նման չճոճվի (23.12.1968):

Իսաբեկյանի մասին[խմբագրել]

Eduard Isabekyan.JPG
Էդուարդ Իսաբեկյան (1).JPG
  • «Դուք երբեք տուրք չեք տալիս խրթինությանը, խճողումներին և ոչ էլ հակվում եք դեպի պարզունակությունը: Ձեր արվեստի հաղթանակի գաղտնիքը Ձեր տաղանդն է ու անկեղծությունը»[7]:

Այդպես է գնահատում Էդուարդ Իսաբեկյան նկարչին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն՝ շնորհավորանքի ուղերձում :

  • «Իր ստեղծագործական բուռն հասունության մեջ ժողովրդական նկարչի պատվավոր կոչմանն արժանացած արվեստագետը, որ այնքան շատ բան է արել հայրենի կերպարվեստի զարգացման համար, իր ստեղծագործական սկզբունքներին վստահ, ձև ու գույն է տալիս իր նոր մտահղացումներին, որոնց ակունքը ժողովրդական կյանքն է, հայրենի բնությունը, հայ ժողովրդի հերոսական պատմությունը» :
Վահագն Դավթյան
  • «… Հանձին Էդ.Իսաբեկյանի հայ գեղանկարչությունն այսօր ունի մի վարպետ, որ խորապես հայրենասեր է, հայրենաշունչ, որ նա ժողովրդի նկատմամբ պարտքի խոր զգացում ունեցող արվեստագետ է և այդ զգացումը միշտ գեղարվեստական խնդիր է դարձնում իր համար»[8] :
Վահագն Դավթյան (1965)
  • «Ընդվզող և անհանգիստ թափ, անմիջականություն, պոետական աչք ու ասպետական հոգի.այս տվյալները Է.Իսաբեկյանին դարձրել են անչափ ինքնատիպ նկարիչ, նրա ներկապնակը հարստացրել ծիածանի բազմերանգությամբ ու ծովի խորությամբ…Իրոք որ ժողովրդական նկարիչ…Իրոք որ ժողովրդական նկարիչ…Նա ապրում է ժողովրդի կյանքով, նրա կտավները հայելիների պես արտացոլում են Հայոց աշխարհի թե՛ երեկվա, և թե՛ վաղվա օրը, արցունքն ու ժպիտը, ցավն ու խինդը: Հայ ժողովրդի ոգու ամրությունն ու գեղեցկությունը, անընկճելի ժողովրդի վեհությունն ու նրա հարստագույն պատմության դրվագներն են արտացոլում Է.Իսաբեկյանի բազմաթիվ կտավները»[9]:
Մորիս Փոցխիշվիլի
  • «Էդ.Իսաբեկյանի արվեստը մի կիզակետ ունի, որից բխում են նրա մտածողության ու զգացողության և՛ ծուխը, և՛ բոցը. դա հայ ժողովուրդն է՝ իր ճակատագրով, իր ճանապարհի փուլերով, իր հայտնի և շարքային դեմքերով, իր բնապատկերով ու պատմությամբ»[10]:
Հրաչյա Հովհաննիսյան
  • «Ես անչափ սիրում եմ Իսաբեկյանի ձիերը: Թվում է, թե ինքը՝ Էդվարդը, ահա հեծել է հռչակավոր Քուռկիկ Ջալալին ու սլանում է դեպի արվեստի նոր հեռուները»[11]:
Սերո Խանզադյան
  • «Կյանքը կա, ապրում է հրաշք ուժի մեջ: Ապրեցնելը բոլոր ոճերի ու գույների արվեստների աղն է: Արվեստը պետք է ապրեցնի: Իսաբեկյանի արվեստը ապրեցնողն է»:
Սերո Խանզադյան
  • «Մենք վաղուց արդեն ապրում ենք դասականի կողքին, և երբ իր անունը լսում եմ, երբ շփվում եմ նրա հետ, հայոց հողի համն ու բուրմունքն եմ զգում և երջանիկ եմ, որ ինքը կա ու այսօր մեծարվում է»[12]:
Սոս Սարգսյան
  • Ուշագրավ է, իր առաջին իսկ գործերում երիտասարդ նկարիչը կարողացել է գեղարվեստորեն ըմբռնել և ընդգրկել շրջապատը, ճշտել իր վերաբերմունքը դեպի արտաքին աշխարհը, ինչպես ասում են «իր անհատական մոտեցումն ունենալ:
Սուրեն Ստեփանյան, 1947
  • Երիտասարդ նկարիչ Է.Իսաբեկյանը կրքոտ կերպով սիրում է իր արվեստը, նրա ստեղծագործությունը հուզական է, ծայր աստիճան անկեղծ և վկայում է նրա ազնիվ սերը դեպի Սովետական հայրենիքը, դեպի կոմունիստական պարտիան և նրա առաջնորդները:
Միխայիլ Օվչիննիկով, 1949
  • Լայն հետաքրքրությունների ու ստեղծագործական հնարավորությունների տեր արվեստագետ է Իսաբեկյանը: Ժամանակակից կյանքն ու հեռավոր պատմական անցյալը, մարդկային տարբեր բնավորություններն ու հայրենի երկրի յուրատիպ գեղեցկությունը նրա վարպետ վրձնի ուժով ստանում են նոր կյանք, վերածվում հուզող ու դաստիարակող գեղարվեստական պատկերների:
Ռուբեն Պարսամյան, 1964
  • Մեր հին ու հազարամյա ժողովրդի հին ու նոր հերոսական պատմության սքանչելի գույների ասքը – այս է մեծ տաղանդով լեցուն, ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի ստեղծագործության բուն և յուրահատուկ էությունը:
Սերո Խանզադյան, 1965
  • Իսաբեկյանը նկարիչ-կոմպոզիտոր է, պատմանկարիչ է, ռոմանտիկ է, և, ամենագլխավորը՝ հայրենասեր է:
Արմեն Վարդանյան, 1965

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Վիքիպեդիա
Կարդացե՛ք Էդուարդ Իսաբեկյան հոդվածը նաև Վիքիպեդիայում: