Ճապոնական առածներ և ասացվածքներ

Վիքիքաղվածք-ից
(Վերահղված է Ճապոնական առածներից)
Ճապոնացի կանայք՝ հեռադիտակով զբաղվելիս

Քոթովազա կամ ճապոնական առածներ

Ասացվածքներ[խմբագրել]

  • 案ずるより産むが易し。
    • Արտասանություն՝ Անզուռու եորի ումա եասաշի:
    • Թարգմանություն՝ Երեխային ծննդաբերելն ավելի հեշտ է, քան նրա մասին խոսելը:
    • Միտք՝ Այդ գործի վախն իր վտանգից ավելի բարձր է:
  • 馬鹿は死ななきゃ治らない。
    • Արտասանություն՝ Բաքա վա շինանաքեա նաորանայ:
    • Թարգմանություն՝ Հիմարը մինչև չմեռնի՝ չի բուժվի:
    • Միտք՝ Միայն մահը հիմարին կբուժի:
  • 出る杭は打たれる。
    • Արտասանություն՝ Դեռու քույ վա ութառեռու:
    • Թարգմանություն՝ Նշանաձողը որ ցցված է՝ հարվածով վայր է բերվում:
    • Միտք՝ Շրջապատից մի տարբերվիր:
  • 挨拶は時の氏神。
    • Արտասանություն՝ Աիսացու վա թոքի նո ուջիգամի:
    • Թարգմանություն՝ Ողջույնն այն տեղային աստվածությունն է որ լույս է տեսնում նախատեսվածորեն:
    • Միտք՝ Իրավարարությունը վիճաբանության մեջ աստվածային ընծա է:
  • 秋茄子は嫁に食わすな。
    • Արտասանություն՝ Աքինասու վա եոմե նի կուվասունա:
    • Թարգմանություն՝ Մի թող հարսդ աշնան սմբուկներդ ուտի:
    • Միտք՝ Մի թող քեզանից անտեղի օգուտ քաղեն:
  • 悪妻は百年の不作。
    • Արտասանություն՝ Աքուսայ վա հյաքու-նեն նո ֆուսաքու:
    • Թարգմանություն՝ Վատ կինը նշանակում է հարյուր տարի վատ բերքահավաք:
    • Միտք՝ Վատ կինը իր ամուսնու կործանումն է:
  • 残り物には福がある。
    • Արտասանություն՝ Նոքորիմոնո նի վա ֆուքու գա առու:
    • Թարգմանություն՝ Բախտը թերմացքի մեջ է:
    • Միտք՝ Վերջի մասում է բախտը:
  • 虎穴に入らずんば虎子を得ず。
    • Արտասանություն՝ Քոքեցու նի իրազունբա քոջի օ էզու:
    • Թարգմանություն՝ Եթե վագրի քարանձավը չմտնես՝ իր ձագին չես բռնի:
    • Միտք՝ Առանց փորձելու ոչինչ չես կարող անես:
  • 晴天の霹靂
    • Արտասանություն՝ Սեյթեն նո հեքի-ռեքի:
    • Թարգմանություն՝ Կայծակի ծափ մաքուր երկնքում:
    • Միտք՝ Միանգամայն զարմանք:
  • 猿も木から落ちる。
    • Արտասանություն՝ Սառու մո քի քառա օչիռու:Saru mo ki kara ochiru.
    • Թարգմանություն՝ Նույնիսկ կապիկները ծառից ընկնում են:
    • Միտք՝ Բոլորն էլ սխալվում են:
  • 蓼食う虫も好き好き
    • Արտասանություն՝ Թադե քուու մուշի մո սուքիզուքի:
    • Թարգմանություն՝ Նույնիսկ միջատներ կան որ մատիտեղ են ուտում:
    • Միտք՝ Ամեն մարդ իր ճաշակն ունի:
  • 井の中の蛙大海を知らず。
    • Արտասանություն՝ Ի նո նաքա նո քավազու թայքայ ո շիրազու:
    • Թարգմանություն՝ Հորի մեջի գորտը՝ մեծ ծովը չի ճանաչում:.
    • Միտք՝ Մարդիկ հագեցվում են առարկաները դատելու համար իրենց սեփական նեղ փորձով՝ երբեք չիմանալով դրսի լայն աշխարհից:
  • 蛙の子は蛙。
    • Արտասանություն՝ Քաեռու նո քո վա քաեռու:
    • Թարգմանություն՝ Գորտի ձագը գորտ է:
    • Միտք՝ Երեխան ծնողի նման է:
  • 鳶が鷹を産む。
    • Արտասանություն՝ Թոնբի գա թաքա օ ումու:
    • Թարգմանություն՝ Օդապարուկի բազեի բուծում:
    • Միտք՝ Երբ փառավոր երեխա է ծնվում հասարակ ծնողներից:
  • 覆水盆に帰らず。
    • Արտասանություն՝ Ֆուքուսույ բոն նի քաերազու:
    • Թարգմանություն՝ Թափված ջուրը չի վերադառնա սկուտեղին:
    • Միտք՝ Պետք չե անցյալի վրա հոգևորվել:
  • 二兎を追う者は一兎をも得ず。
    • Արտասանություն՝ Նիթի օ օու մոնո վա իթթո օ մո էզու:
    • Թարգմանություն՝ Նա որ երկու նապաստակի հետևից է ընկնում մեկն էլ չի բռնի:
    • Միտք՝ Եթե աշխատես երկու բան անել նույն ժամանակում՝ երկուսն էլ կձախողվեն:
  • 継続は力なり。
    • Արտասանություն՝ Քեյզոքու վա չիքառա նառի:
    • Թարգմանություն՝ Շարունակելն էլ է ույժ:
    • Միտք՝ Մի հանձնվիր:
  • 門前の小僧習わぬ経を読む。
    • Արտասանություն՝ Մոն զեն նո քոզո նառավանու քձո օ եոմու:
    • Թարգմանություն՝ Տաճարի մոտի ենթավարպետը՝ կթվարկի չդասավանդված սուրբ գրքերը:
    • Միտք՝ Միջավայրն է սարքում մեր բնավորությունները:
  • 知らぬが仏
    • Արտասանություն՝ Շիռանու գա հոթոքե:
    • Թարգմանություն՝ Չիմանալե Բուդդան է:
    • Միտք՝ Տգիտությունը երանություն է:
  • 見ぬが花
    • Արտասանություն՝ Մինու գա հանա:
    • Թարգմանություն՝ Չտեսնելը ծաղիկ է:
    • Միտք՝ Ոչինչ այնպես որ երևակայում ես չի լինի, ուրեմն ավելի լավ է չտեսնես:

Դարձվածային արտահայտություններ[խմբագրել]

  • 猫に小判
    • Արտասանություն՝ Նեքո նի քոբան:
    • Թարգմանություն՝ Ոսկե դրամներ՝ կատվին:
    • Միտք՝ Նվիրել մեկին մի բան որ չի կարող գնահատի:
  • 猫に鰹節
    • Արտասանություն՝ Նեկո նի քացուօբուշի:
    • Թարգմանություն՝ Ձուկ՝ կատվին:
    • Միտք՝ Իրավիճակ որտեղ մեկը չի կարող թույլ տալ անպաշտպանություն:
  • 七転び八起き
    • Արտասանություն՝ Նանախոռոբի յաօքի:'
    • Թարգմանություն՝ Յոթնապատիկ սայթաքում, բայց վերականգնում՝ ութ:
    • Միտք՝ Անընկճելիությունն է ճանապարհը:
  • 三日坊主
    • Արտասանություն՝ Միքքա բոզու:
    • Թարգմանություն՝ Վանական՝ երեկ օրով:
    • Միտք՝ Առաջին դժվարությունից հանձնվել:
  • 花よりだんご
    • Արտասանություն՝ Հանա եոռի դանգո:
    • Թարգմանություն՝ Փքաբլիթներ՝ ծաղիկների փոխարեն:
    • Միտք՝ Այս անձը գերադասում է գործնական ձեռխբերումը՝ էսթետիկային:
  • 水に流す
    • Արտասանություն՝ Միզու նի նագասու:
    • Թարգմանություն՝ Թող ջրով հոսի:
    • Միտք՝ Ներիր և մոռացիր:
  • 雨降って地固まる
    • Արտասանություն՝ Ամե ֆութթե չի քաթամառու:
    • Թարգմանություն՝ Անձրևից հետո գետինը պնդվում է:
    • Միտք՝ Ձախորդությունը կազմավորում է բնութագիրը:
  • 油を売る
    • Արտասանություն՝ Աբուռա ո ուռու:
    • Թարգմանություն՝ Ձեթ ծախել
    • Միտք՝ Գործի ժամանակ ժամ վատնել/իզոր բաներով զբաղվել:

Քառատառ արտահայտություններ[խմբագրել]

Սրանցից մեծ մասը գալիս են չիներեն գրականությունից կամ Ճապոնացիների (կեղծա-)չիներեն գրվածներից:

  • 竜頭蛇尾(りゅうとう だび)
    • Արտասանություն՝ ռյուութօու դաբի:
    • Թարգմանություն՝ Վիշապ, գլուխ, օձ, պոչ
    • Միտք՝ Սկիզբը վիշապի գլխի նման է՝ մեծ և սեգ, և վերջավորությունն օձի պոչի նման՝ փոքրիկ և գթաշարժ
  • 晴耕雨読
    • Արտասանություն՝ Սեյքու ուդոքու
    • Թարգմանություն՝ Մաքուր երկինք, մշակել, անձրևային, կարդալ
    • Միտք՝ Մշակիր, երբ արև է, կարդա, երբ անձրև է:
  • 四面楚歌
    • Արտասանություն՝ Շիմեն սոքա
    • Թարգմանություն՝ «Սոքա» բոլոր կողմերում:
    • Միտք՝ Պարտությունը պարզ է:
  • 十人十色
    • Արտասանություն՝ Ջունին թոյռո
    • Թարգմանություն՝ Տաս մարդ, տաս գույն:
    • Միտք՝ Տարբեր մարդիկ տարբեր ճաշակներ ունեն:
  • 大同小異
    • Արտասանություն՝ Դայդո շոյ
    • Թարգմանություն՝ Մեծ նմանություն, փոքր տարբերություն:
    • Միտք՝ Նմանությունները ավելի են տարբերություններից:
  • 雲散霧消
    • Արտասանություն՝ Ունսան մուշո
    • Թարգմանություն՝ Ցրված ամպեր, անհետացող մեգ
    • Միտք՝ Անհետ անհետանալ:
  • 我田引水
    • Արտասանություն՝ Գադեն ինսուի
    • Թարգմանություն՝ Ջուրը քաշեմ իմ բրնձի չալթուկին:
    • Միտք՝ Այնպես վարվեմ/խոսամ որ իմ ոքտին լինի:
  • 一石二鳥(いっせき にちょ)
    • Արտասանություն՝ Իսսեքի նիչո
    • Թարգմանություն՝ Մեկ քար, երկու թռչուն:
    • Միտք՝ Մեկ գործով երկու արդյունքի հասնել:
  • 夏炉冬扇 (かろ とせん)
    • Արտասանություն՝ Քառո թոսեն
    • Թարգմանություն՝ Ամառ ջեռուցիչ, ձմեռ հողմահար
    • Միտք՝ Մի բան որ եղանակից դուրս է:
  • 起死回生
    • Արտասանություն՝ Քիշի քայսեյ
    • Թարգմանություն՝ Արթնացիր մահից և վերադարձիր կյանքի:
    • Միտք՝ Հուսաբեկ իրավիճակից միանգամայն դուրս արի:
  • 瓜田李下
    • Արտասանություն՝ Քադեն ռիքա
    • Թարգմանություն՝ Ձմերուկի բոստան սալորի ծառի տակ
    • Միտք՝ Մի գտնվիր այնպիսի իրավիճակում, որ քեզ վատ դիրքում է դնում:
  • 花鳥風月
    • Արտասանություն՝ Քաչօու ֆուուգեցու
    • Թարգմանություն՝ Ծաղիկ, թռչուն, քամի, լուսին
    • Միտք՝ Բնության գեղեցկություններն ապրիր ու այդ ընթացքում քո մասին սովորիր:

Այբբենական կարգով[խմբագրել]

Ա ա[խմբագրել]

  • Ագահությունը մարդուն կործանում է:
  • Ագռավները ամեն տեղ սև են:
  • Ադամանդին փայլ է հարկավոր, մարդուն` գիտություն:
  • Ալյուր գողացողի շորն ալրոտ կլինի:
  • Ականատեսը կենդանի փաստաթուղթ է:
  • Աղքատությունը հիվանդությունից վատ է:
  • Ամեն թուլություն մարդկային է:
  • Ամեն ինչին բաց աչքով նայիր:
  • Ամեն ինչ հեռվից լավ է երևում:
  • Ամեն կաղ յուրովի է կաղում:
  • Ամեն մարդ իր տանը հերոս է:
  • Ամեն սկիզբ իր վերջն ունի:
  • Այնպես է իրեն զգում, ինչպես ձուկը ջրում:
  • Այնպես է լինում, որ իմաստությունն էլ է հիմարանում:
  • Այսօրվա հիսունը վաղվա հարյուրից լավ է:
  • Այրված երեսը արևից չի վախենա:
  • Անազնիվ ճանապարհով եկածը նույն ճանապարով էլ կգնա:
  • Անզգուշությունը մարդու կատաղի թշնամին է:
  • Անցած օրը ետ չի դառանա:
  • Աշխատանքի ժամանակ հայելի չեն նայում:
  • Աշխարհը հավիտենական է, կյանքը` կարճ:
  • Աշխարհը մի մարդու համար չէ:
  • Աչքերը հոգու հայելին են:
  • Ապրելով խաղաղության մեջ, պատերազմի մասին մի' մոռացիր:
  • Ապուշի մոտ էլ հազար խոսքից մեկը խելոք կլինի:
  • Առանց թրջվելու ձուկ չես բռնի:
  • Առավոտյան հրամայում է, երեկոյան հրամանը փոխում:
  • Ասեղ գողացողը սայլ էլ կգողանա:
  • Ասեղը փոքր է, բայց կուլ տալ չես կարող:
  • Ասեղի ծակից է երկնքին նայում:
  • Ասեղով ջրհոր չես փորի:
  • Ավազից ջուր չես քամի:
  • Ատամները ամուր են, բայց փտում են, լեզուն փափուկ է, բայց երկար է ապրում:

Բ բ[խմբագրել]

  • Բարեգործը մենակ չի մնա:
  • Բարության սերմեր ցանիր:
  • Բաց վերքի վրա աղ չեն ցանի:
  • Բերանից և չարություն է դուրս գալիս, և բարություն:
  • Բերանն ու քսակը լավ է միշտ ամուր պահել:
  • Բոլոր գետերը հոսում են դեպի ծով:
  • Բոլոր հիվանդությունների մեջ ամենածանրը աղքատությունն է:
  • Բրնձի ամեն մի հատիկը ծանր աշխատանքով է ձեռք բերվում:
  • Բուդդային կեղծ աղոթքով երեք անգամից ավելի չես խաբի:
  • Բուդդան էլ է սկզբից սովորական մարդ եղել:

Գ գ[խմբագրել]

  • Գառնուկը մոր կուրծքը ծծելիս ծնկի է իջնում:
  • Գեղեցկուհին էլ է ծերության օրերին կապկի նմանվում:
  • Գինին ներս մտավ, խելքը դուրս թռավ:
  • Գիտնականը մտածում է գիտության մասին, մսագործը` խոզերի:
  • Գիտության մեջ կարճ ճանապարհ չկա:
  • Գլուխը ծածկեց, պոչը երևում է:
  • Գյուղացին իր արտը ձեռքերի վրա կտանի:
  • Գյուղում լինել, գյուղավարի ապրել:
  • Գողն էլ է իր դուռը փակում:
  • Գործն սկելիս մտածիր նրա վերջանալու մասին:
  • Գորտից գորտ կծնվի:

Դ դ[խմբագրել]

  • Դատարկ սեղանի առաջ զրույցն անհետաքրքիր է:
  • Դեղնախտ ունեցողի աչքին ամեն ինչ դեղին կերևա:
  • Դժոխքն էլ, դրախտն էլ մարդու սրտումն են:
  • Դրախտը` դրախտ, բայց փողն ավելի լավ է:
  • Դրախտն էլ, դժոխքն էլ երկրի վրա են:

Ե ե[խմբագրել]

  • Եթե ժամանակին դանակով չկտրես, հետո կացնով պիտի կոտրես:
  • Եթե շուն պիտի լինել, լավ է մեծ տան շուն լինել:
  • Եթե փայլեցնեն, աղյուսն էլ թանկագին քար կդառնա:
  • Եղբայրներն իրար հետ կռվում, բայց թշնամու դեմ միասին են լինում:
  • Եղջերվի ետևից ընկնողը նապաստակին չի նկատի:
  • Երբ բախտը ժպտա, երկաթն էլ ոսկի կդարձնեն:
  • Երբ երկու սիրտ միացած են, հողն էլ ոսկի կդարձնեն:
  • Երբ կողմերից մեկը զիջում է, վեճը դրանով էլ վերջանում է:
  • Երբ հիվանդությունը հայտնի է, բուժելը հեշտ է:
  • Երիտասարդությունը չի կրկնվում:
  • Երկինքն օգնում է նրան, ով ինքն իրեն է օգնում:
  • Երկրորդ հարկից հիվանդի աչքի մեջ դեղ է ուզում կանգնեցնել:

Զ զ[խմբագրել]

  • Զամբյուղով ջուր չես վերցնի:
  • Զարկեց ճնճղուկին, կպավ կռունիկին:

Է է[խմբագրել]

  • Էժան կգնես, քիթդ կկախես:

Ը ը[խմբագրել]

  • Ընկերով դժոխք գնալն էլ ուրախություն է:

Թ թ[խմբագրել]

  • Թագավորների և իշխանների համար դեպի հանդերձյալ կյանք` հատուկ ճանապարհ չկա:
  • Թեկուզ ծնկներիդ հետ` խորհրդակցիր:
  • Թեկուզ հազար ներքնակ էլ ունենաս, մեկի վրա ես քնելու:
  • Թիթեռնիկն էլ մի ամբողջ կյանք է ապրում:
  • Թռչունը փակված վանդակում կապույտ երկինքն է երազում:
  • Թույլ հակառակորդիդ մի' արհամարհիր, ուժեղից էլ մի' վախենա:

Ժ ժ[խմբագրել]

  • Ժամանակը մարդուն չի սպասում:
  • Ժամանակը որ հասնի, շվաքում էլ դեղձը կհասնի:
  • Ժլատից նարինջի սերմ էլ չես ստանա:
  • Ժպիտի տակ սուր է թաքցրել:

Ի ի[խմբագրել]

  • Իմաստունն էլ հազարից մեկ կարող է սխալվել:
  • Ինչ որ սրտումն է, նույնն էլ լեզվին է:
  • Ինչքան մոտիկ արևելքին, այնքան հետու արևմուտքից:
  • Ինչքան ուժեղ է սերը, նույնքան ուժեղ է ատելությունը:
  • Իրավունքը միշտ հաղթող բանակի կողմն է:

Լ լ[խմբագրել]

  • Լավ աղջիկը լավ էլ կին կլինի:
  • Լավ լողվորն էլ է խեղդվում, լավ ձիավորն էլ է ձիուց ընկնում:
  • Լավ սկիզբը լավ էլ վերջ կունենա:
  • Լավ է աքաղաղի կտուց լինել, քան եզան պոչ:
  • Լավ է մեկ անգամ տեսնել, քան հարյուր անգամ լսել:
  • Լինում է, որ սատանան էլ է արցունք թափում:
  • Լվի գլուխը կացնով չեն ջարդի:
  • Լուսամուտներն աչքեր ունեն, պատերն` ականջներ:

Խ խ[խմբագրել]

  • Խայտառակությունը մահից վատ է:
  • Խելոք մարդու բերանը փակի տակ է:
  • Խոսելը հեշտ է, գործելը` դժվար:
  • Խոր գետերը հանդարտ են հոսում:

Ծ ծ[խմբագրել]

  • Ծաղիկը ծաղկում է հին արմատի վրա, թռչունը բնավորվում է հին բնում:
  • Ծաղիկները շատ են, պտուղները` քիչ:
  • Ծովի մասին ձկնորսից պիտի հարցնել:

Կ կ[խմբագրել]

  • Կանաչ ակնոցների միջից ամեն ինչ կանաչ կերևա:
  • Կատվին մի՛ քշիր, ավելի լավ է ձուկը լավ պահիր:
  • Կատուն ձուկ բռնելիս ճանկերը թաքցնում է:
  • Կարևոր այն չէ, թե ով է ծնել, կարևորն այն է, թե ով է դաստիարակել:
  • Կեղծ ընկերը անկեղծ թշնամուց վտանգավոր է:
  • Կերակրի համն իմացվում է ուտելու ժամանակ:
  • Կհարգես` կհարգվես:
  • Կյանքը կարճ է, ցանկությունները` շատ:
  • Կնոջ այտերի փոսիկների մեջ ամրոցներ են կործանվում:
  • Կռվում ընկերները կողք կողքի են կանգնում:
  • Կռունկը հազվագյուտ է կանչում, բայց ձայնը հեռուն է լսվում:
  • Կրակը կրակով չես հանգցնի:
  • Կուզես ծիծաղիր, կուզես լաց, մի կյանքից ավելի չես ապրելու:
  • Կույրից ճանապարհ չեն հարցնի:

Հ հ[խմբագրել]

  • Հազար մղոն ճանապարհն էլ սկսում է մի քայլից:
  • Հաղթում է նա, ով ճանաչում է ոչ միայն իր հակառակորդին, այլև ինքն իրեն:
  • Հայացքների տարբերությունը օտարացման սկիզբն է:
  • Հավատ որ լինի, աստվածներ կճարվեն:
  • Հարկավոր էր` առյուծ դարձրին, տեղը եկավ` ձուկ դարձրին:
  • Հարյուր ճակատամարտ, հարյուր պարտություն:
  • Հարստացար, աղքատության մասին մի՛ մոռացիր:
  • Հարստությունը զարդարում է տունը, առաքինությունը` մարդուն:
  • Հարցնելն ամոթ չէ, տգետ մնալն է ամոթ:
  • Հարևանի ծաղիկները գեղեցիկ են երևում:
  • Հիմար շունը բարձր է հաչում:
  • Հիմարը վազում է, խելոքը` նրա ետևից:
  • Հիմարների մեջ խելոքն ավելի է աչքի ընկնում:
  • Հին ձին ճանապարհը չի մոռանա:
  • Հին հիվանդությունը դժվար կբուժվի:
  • Հոգսը հիվանդությունների աղբյուր է:
  • Հոգսը և հավատարիմ շունը քեզանից չեն հեռանա:
  • Հոգու գեղեցկությունը դեմքի գեղեցկությունից թանկ է:
  • Հովանոցը մինչև թրջվելն է հարկավոր:
  • Հոր բարությունը լեռան պես բարձր է, մոր սերը` ծովի պես խոր:

Ձ ձ[խմբագրել]

  • Ձիուց իջավ, գոմեշ նստեց:
  • Ձվով քար չես ջարդի:

Ճ ճ[խմբագրել]

  • Ճահճի հատակում ասեղ է փնտրում:
  • Ճանապարհի համար ուղեկից է հարկավոր, կյանքի համար` ընկեր:
  • Ճնճղուկը չի հարցնում, թե ուր նստի:
  • Ճշմարտության աստծու առաջ կեղծ խունկ մի՛ ծխիր:

Մ մ[խմբագրել]

  • Մակընթացությանը տեղատվություն է հաջորդում:
  • Մարդը մի դար է ապրում, հիշատակը` շատ դարեր:
  • Մեծ դերասանին` մեծ բեմ:
  • Մեռնելը հեշտ է, ապրելը` դժվար:
  • Մեր ճակատագիրն ու մեր ստվերը ամեն տեղ մեզ հետևում են:
  • Մերկ մարդը կորցնելու ոչինչ չունի:
  • Մի՛ անիր ուրիշներին այն, ինչ չես ցանկանում քեզ:
  • Մի՛ դատեք մարդկանց նրանց արտաքինով:
  • Մի՛ նախանձիր քեզանից բարձրին, մի՛ արհամարհիր քեզանից ցածրին:
  • Մի շուն որ ոռնում է, նրա ետևից հազարն են ոռնում:
  • Մինչև չկռանաս, չես ուղղվի:
  • Միևնույն ցավով տառապողները միմյանց կկարեկցեն:
  • Մոմն այրվելով է լույս տալիս:
  • Մոտիկ օտարը հեռու հարազատից լավ է:
  • Մրջյունը որոշեց Ֆուձիյամա լեռը տեղից շարժել:
  • Մրջյուններն էլ կարող են ամրոց կործանել:

Յ յ[խմբագրել]

  • Յոթ հարկանի աշտարակը սկսվում է գետնից:

Ն ն[խմբագրել]

  • Նայի՛ր, երբ կողքովդ անցնում են, լսի՛ր, երբ կողքիդ խոսում են:
  • Նայիր ուրիշի ճակատագրին, մտածիր քոնի մասին:
  • Ներիր ուրիշին, բայց ո՛չ քեզ:
  • Նկարված ծաղիկները չեն բուրի:
  • Նկարված կարկանդակով քաղցդ չես հագեցնի:
  • Նրա տունն ամեն տեղ է, բացի իր տնից:

Շ շ[խմբագրել]

  • Շանը երեք անգամ կերակրես, երեք տարի չի մոռանա:
  • Շատ ապրողը շատ բան կիմանա:
  • Շատերն են լավով սկսում, բայց ո՛չ բոլորն են լավով վերջացնում:
  • Շորը կարկատած է, բայց սիրտը ոսկի է:
  • Շտապողը վարպետ չի դառնա:

Ո ո[խմբագրել]

  • Ոչ թե ծառն է թռչուն որոնում, այլ թռչունը` ծառ:
  • Ո՛չ թույն է, ո՛չ դեղ:
  • Ոսկու փայլի մեջ հիմարն էլ է խելոք երևում:
  • Ով առավոտ շուտ է վեր կենում, բախտը նրան էլ ժպտում է:
  • Ով ժպտալ չգիտե, թող առևտուր չսկսի:
  • Ով խմում է, չգիտե գինու վնասը, ով չի խմում, չգիտե գինու օգուտը:
  • Ով ձեռքին ճրագ ունի, առջևից է գնում:
  • Ով մեկ հոր է փորում ուրիշի համար, ինքը երկուսի մեջ կընկնի:
  • Ով շատ է խոսում, նա քիչ է գործում:
  • Ով չի ենթարկվում, ենթարկել չի կարող:
  • Ով վագրի ձագեր է ուզում ունենալ, վագրի բուն պետք է մտնի:
  • Ով ուզում է ստանալ, պետք է տա:
  • Որսորդն էլ կարող է ծուղակի մեջ ընկնել:
  • Որտեղ` վերելք, այնտեղ` վայրէջք:
  • Որտեղ քո տունն է, այնտեղ էլ մայրաքաղաքն է:

Չ չ[խմբագրել]

  • Չարի հաղթանակը կարճատև է լինում:
  • Չարն էլ, բարին էլ քո սրտում են:
  • Չկա լույս առանց ստվերի:
  • Չկա` համբերիր, կա` խնայիր:
  • Չոր ծառն էլ է լեռը զարդարում:

Պ պ[խմբագրել]

  • Պահակը` քուն, գողը` արթուն:
  • Պատիժը գնում է հանցագործության հետքերով:
  • Պատիվը մեծ փոր ունենալու համար չի տրվում:
  • Պարիր, երբ բոլորն են պարում:
  • Պետք է կարողանալ և՛ խոսել, և՛ լսել:

Ջ ջ[խմբագրել]

  • Ջանասիրությունը հաջողության մայրն է:
  • Ջրի վրա ոչինչ չես նկատի:
  • Ջրհորի գորտը ծովի մասին գաղափար չի ունենա:
  • Ջուր ուզեց, գինի ստացավ:
  • Ջուրը կաթկթալով քար է ծակում:

Ս ս[խմբագրել]

  • Սարը շատ բարձր է, բայց նրա առջև ոչ ոք գլխարկ չի հանում:
  • Սերը դատողությանը չի ենթարկվում:
  • Սերն աչքեր չունի:
  • Սերը հեռավորին մերձավոր է դարձնում:
  • Սիրելի դարձավ, երբ մահացավ:
  • Սխալն ուղղելն ամոթ չէ:
  • Սկզբից լսողիդ ճանաչիր, հետո խոսքդ ասա:
  • Սոված վագրին խոզ պահել չեն հանձնարարի:
  • Սովորությունը բնավորություն է դառնում:
  • Սպասիր, կլինեն և լավ օրեր:
  • Սպասիր մինչև քարի վրա ծաղիկ կբուսնի:
  • Ստախոսությունը որ սովորել է, գողություն էլ կսովորի:
  • Սրտում նստած սատանան մարմինն էլ է կործանում:
  • Սուսուփուս մարդկանցից զգուշացիր:
  • Սուրդ ծախիր, եզ գնիր:
  • Սուրը զինվորի հոգին է, հայելին` կնոջ:

Վ վ[խմբագրել]

  • Վագր էր նկարում, շուն դուրս եկավ:
  • Վագրը մեռնում է` մորթին է մնում, մարդը մեռնում է` անունն է մնում:
  • Վաթսուն տարեկան հասակում էլ սովորելը ուշ չէ:
  • Վաղը վաղվա քամին կփչե:
  • Վատ է, երբ աքաղաղը հավի հրամանով է «ծուղրուղու» կանչում:
  • Վատ մարդն աշխատում է իր սխալն արդարացնել, լավը` ուղղել:
  • Վերքի վրա աղ չեն ցանի:
  • Վիճաբանության մեջ նա չէ հաղթողը, ով բարձր է բղավում:

Տ տ[խմբագրել]

  • Տանձը շվաքում էլ է հասնում, բայց քաղցր չէ:
  • Տասը մարդ, տասը ստվեր:
  • Տգեղը հայելի չի սիրի:
  • Տղամարդու խոսքը մետաղի պես ամուր պետք է լինի:
  • Տուն մի ընտրիր, հարևան ընտրիր:

Ց ց[խմբագրել]

  • Ցանկությունների ծովն անհատակ է:
  • Ցանցով քամու առաջը չես փակի:
  • Ցերեկն աչքեր ունի, գիշերն` ականջներ:
  • Ցնցոտիների մեջ պալատականին մուրացկանի տեղ կընդունեն, մետաքսի մեջ` ձիապանին իշխան:
  • Ցուրտ աշնանն ավելորդ անգամ բերանդ բաց մի անի:

Ու ու[խմբագրել]

  • Ուզեց պոզերն ուղղել, եզանն սպանեց:
  • Ուզում ես մարդուն ճանաչել, ճանաչիր ընկերներին:
  • Ութ տնտեսություն ունեցող գյուղն էլ իր հայրենասերն ունի:
  • Ուժով երկաթի շղթան էլ կկտրես:
  • Ուժեղ քամին էլ ջրհորում փոթորիկ չի բարձրացնի:
  • Ուժին ուժով են պատասխանում:
  • Ուր թռչուն չկա, չղջիկն էլ թռչուն է:
  • Ուր հեռուն չեն տեսնում, այնտեղ դժբախտությունը մոտ է:
  • Ուր ուժն է օրենքը, այնտեղ օրենքն անուժ է:
  • Ուրախությունն ու տրտմությունը կյանքի ուղեկիցներն են:
  • Ուրիշ երկիր ես գնում, իմացիր ինչն է այնտեղ արգելված:
  • Ուրիշի բերանը դուռ չի, որ փակես:
  • Ուրիշի բրինձը միշտ սպիտակ է երևում:
  • Ուրիշի ճանապարհը լուսավորեց, ինքը ընկավ փոսի մեջ:
  • Ուրիշի շորը վրայովդ չի լինի:
  • Ուրիշի վերշոկը տեսնում է, իր արշինը չի տեսնում:
  • Ուրիշին օգնողն իրեն է օգնում:

Փ փ[խմբագրել]

  • Փառք ձեռք բերելն ավելի հեշտ է, քան պահպանելը:
  • Փայտով ջուր ծեծելն անօգուտ է:
  • Փաստերը դատողություններից ուժեղ են:
  • Փարոսն իր տակը լույս չի տա:
  • Փող ունես, բարեկամներ էլ ունես:
  • Փողով դժոխքում էլ չես կորչի:
  • Փոքր լճակում մեծ ձուկ չի լինի:
  • Փոքրից մեծն է գոյանում:

Ք ք[խմբագրել]

  • Քաղցած շունը փայտից չի վախենա:
  • Քամին մոլեգնում է, իսկ լեռներն անշարժ են:
  • Քանի որ ցանել ես, պետք է հնձես:
  • Քաջ զորավարը վախկոտ զինվորներ չի ունենա:
  • Քարերն էլ են խոսում:
  • Քնած թռչունի վրա որսորդն էլ չի կրակում:
  • Քո մասին հարցրու ուրիշներին:

Օ օ[խմբագրել]

  • Օձն ուղիղ բամբուկի մեջ էլ է աշխատում գալարվել:

Աղբյուրներ[խմբագրել]