Հայկական առածներ

Վիքիքաղվածք-ից
Հայ կանայք տարազներով


Ա ա Բ բ Գ գ Դ դ Ե ե Զ զ Է է Ը ը Թ թ Ժ ժ Ի ի Լ լ Խ խ Ծ ծ Կ կ Հ հ Ձ ձ Ղ ղ Ճ ճ Մ մ Յ յ Ն ն Շ շ Ո ո Չ չ Պ պ Ջ ջ Ռ ռ Ս ս Վ վ Տ տ Ր ր Ց ց Ւ ւ Փ փ Ք ք Օ օ Ֆ ֆ


Ա ա[խմբագրել]

  • Ագռավի հետ ընկերացար, կեղտը կտուցիդ պիտի լինի։
  • Աղվէսը բերանը խաղողին չի հասնում, ասում է՝ խակ է։
  • Աղքատը, որ հավ կուտե, յա հավն է հիվանդ, յա՝ աղքատը:
  • Ամեն փայտ շերեփ չի դառնա, ամեն սար՝ Մասիս։
  • Ամենին մի աչքով է նայում։
  • Անճարը կուտի բանջար։
  • Աշխարհը մի խոսքի է, ժամանակը ոսկի է։
  • Աչքը ինչ տեսնար, սիրտը չի մոռնար։
  • Առաջ մտածիր, յետոյ խոսիր։
  • Առուն թռի նոր տռի։
  • Արտը խախուտ, մահանան՝ կարկուտ։
  • Արջը յոթ երգ գիտի, յոթն էլ տանձի մասին։
  • Արևին ասում է դուրս մի արի՝ ես դուրս եմ եկել։
  • Արևն ամպի տակ չի մնայ։
  • Աչքը աչքից կամաչի։
  • Աշխատանքը գեղեցկացնում է մարդուն:
  • Ախպերը ախպորը մեռնելը չի ուզի, բայց վատ ապրելը կուզի:

Բ բ[խմբագրել]

  • Բազարի աչքը հանել ես:
  • Բախտը մի անգամ է այցելում:

Գ գ[խմբագրել]

  • Գայլի գլխին Ավետարան են կարդում, ասում է՝ շուտ արէ՛ք, հոտս գնաց: կամ Գելի գլխին Ավետարան են կարդում, ասում է. «Շուտ արա, ոչխարը սարովն անցավ»:
  • Գառը՝ գարնան, ձյունը՝ ձմռան:
  • Գետն ամեն անգամ գերան չի բերի։
  • Գետն ընկնողը անձրևից չի վախենա։
  • Գիտունի հետ քար քաշիր, բայց անգետի հետ փլավ մի կեր:
  • Գյուղը կանգնի՝ գերան կը կոտրի:
  • Գողը գողից գողացավ, Աստված տեսավ՝ զարմացավ:
  • Գող՝ սիրտը դող:
  • Գուցէ ուզեցավ իրեն գցի հորը, դու էլ կը՞ գցես:

Դ դ[խմբագրել]

  • Դուն քուն, բախտդ արթուն:
  • Դու քեզ մի գովիր թող ուրիշը քեզ գովի

Ե ե[խմբագրել]

  • Եկաւ ունքը սարքի՝ աչքն էլ քոռացրեց:
  • Ես աղա ու դու աղա, բա մեր աղունն ո՞վ կաղա:
  • Երբ որ կացինը եկաւ անտառ, ծառերը ասացին... «Կոտը մերոնցից է:»
  • Երբ որ մեծնաս այս ամենը կմոռնաս:
  • Երգեր շատ գիտեմ, բայց երգել չգիտեմ:
  • Եօթ անգամ չափիր, մէկ անգամ կտրիր:(հին հրեական ասացվածք)

Զ զ[խմբագրել]

Է է[խմբագրել]

  • Էս ականջով լսում է, մյուսով դուրս է անում։
  • Էշի ականջում է քնել։
  • Էշն ինչ գիտի նուշն ինչ է։

Ը ը[խմբագրել]

Թ թ[խմբագրել]

  • Թե ականջ դնես քեզ բամբասողին, կյանքդ կդարձնես վշտի անկողին...
  • Թթու է՝ թան չէ,
    Ամեն մարդու բան չէ:

Ժ ժ[խմբագրել]

  • Ժամանակը ոսկի է

Ի ի[խմբագրել]

  • Իմ սև սիրտ, քո վարդագույն տռուսիկ։
  • Ինչ որ ցանես, այն կը հնձես։ կամ Ինչ ցանես, այն էլ կհնձես։
  • Ինչպես ուռին ու բարդին, ամեն մարդ իրա դարդին:
  • Ինչքան լեզու իմանաս՝ այնքան մարդ էս:
  • Իրա բաղաջի տակնա կրակ անում:

Լ լ[խմբագրել]

  • Լավություն արա ու ջուրը գցի,ձուկը չիմանա Աստված կիմանա
  • Լեզուդ չլներ՝ ագռավները աչքերդ հանել էին:
  • Լուից ուղտ են սարքում:

"Լույսը կբացվի, բարին հետը" G.H.

Խ խ[խմբագրել]

  • Խնձորը ծառից հեռու չի ընկնում։
  • Խոզի գլուխը տաք կաթսայի մեջ չի մնա։
  • Խորամանկ աղվեսը երկու ոտով է թակարդն ընկնում։
  • Խօսքով փիլաւ չեփուիր։
  • Խոզի գլուխը խալու վրա չի մնում։

Կ կ[խմբագրել]

  • Կաղնած եզնը կթրքի նստան եզան գլխին։ (Արցախ)
  • Կարծում ե՞ս Երուսաղեմում էշ չկայ։
  • Կարմիր կովը կաշին չի փոխի։
  • Կիրակի օրվա փլավը երկուշաբթի էլ կուտվի։
  • Կուժ ասում եմ, կուլա լսի։

Հ հ[խմբագրել]

  • Համը հոտից հանեց:
  • Հասկացողին մին ասա, չհասկացողին՝ հազար ու մին:
  • Հարսի վոռով փեսուն լավություն ա անում:
  • Հարսը պարել չի կարող, ասում է՝ գետինը ծուռ է:
  • Հարևանի հարսի հետևը կարմիրա:
  • Հաց ու պանիր, կեր ու պարիր:
  • Հաց ու պանիր, կեր ու բանիր:
  • Հետևն էլ կպած չելներ կտար օտարի:
  • Հյուրը Աստծունն է:
  • Հացը հացվորին տուր, մի հատ էլ ավել տուր:
  • Հեռվի զուռնի ձենը քաղցր է:
  • Հոտի բերանը որ հետ են շրջում, կաղ ոչխարները հոտի առաջև են հայտնվում:

Ձ ձ[խմբագրել]

  • Ձենը որ ձվով լիներ, հավի ոռը բլբուլի ձեն կհաներ։
  • Ձուագողը ձիագող կը դառնայ: կամ Ձու գողացողը ձի էլ կգողանա։
  • Ձուկը գլխից է հոտում։

Ղ ղ[խմբագրել]

Ճ ճ[խմբագրել]

  • Ճակատագրից չես փախչի:
  • Ճանճից փիղ են սարքում։
  • Ճիշտ կարծես փղի քթիցա ընկել:
  • Ճշտասողի գլխարկը ծակ է:
  • Ճպատըտ քոլատ կտրի։ (Արցախ)
  • Ճտերն աշնանն են հաշվում:

Մ մ[խմբագրել]

  • Մեկ նալին ա խփում՝ մեկ մեխին:
  • Մի ծաղիկով գարուն չի գա:
  • Մի ձեռքը ծափ չի տա:
  • Մեկը տերտերին է սիրում, մյուսը տերտերակնկան:
  • Մի գիժ քար գցեց հորը, քառասուն իմաստուն չկարողացան հանել:
  • Մի վախենա վարար գետից, վախեցիր մարմանդ գետից:
  • Մի քոսոտ մոզին սաղ նախիրի անունը կգցի։
  • Մինչև հաստը բարակի, բարակը կկտրվի:
  • Մինչև Շուշանը զարդարվի, ժամը կլրվի:
  • Միությունը ուժ է:
  • Միսը ձեզի, ոսկորը ինձի:
  • Մոր մի օրհնանքը յոթ անեծք կքանդի:
  • Մորը տես, աղջկան ուզի։
  • Մուկը իսկի ինքը ծակը չի մտնում, հլը ցախավելն էլ կապելա պոչից:
  • Մեկը բոլորի համար, Բոլորը մեկի:

Ն ն[խմբագրել]

  • Նույնիսկ էփած հավի ծիծաղն է գալիս:
  • Նւիրւած ձիու ատամները չեն հաշւի:
  • Նախիրի մեջից գնացիր էշի ճակատը պաչեցիր:

Շ շ[խմբագրել]

  • Շան անունը տուր ու փետը վերցրու ձեռքդ: կամ Շան անունը տուր՝ փետն առ ձեռդ։
  • Շանը հետ հնգերաց, մհակը ձեռքատ վեր մե քցել։ (Արցախ)
  • Շինողը միջից հանեց:
  • Շոնը շանը վեննը կոխել չի։ (Արցախ)
  • Շունը շան թաթ չի կծի:
  • Շունը շան միս չի ուտի:

Ո ո[խմբագրել]

  • Ոչ իմ հալը, ոչ քո հարսանիք գալը:
  • Ոչ հայի խունկ է, ոչ թուրքի ուզարլուկ:
  • Ով աշխատի՝ նա կուտի:
  • Ով ալարի` ոչ դալարի:
  • Ով՝ տռի, ով՝ էթա սանատորիա:
  • Ոտքդ վերմակիդ չափով մեկնիր:
  • Որտեղ հաց, այնտեղ կաց:
  • Որտեղ պանիր, այնտեղ բանիր:

Չ չ[խմբագրել]

  • Չկայ չարիք՝ առանց բարիք:

Պ պ[խմբագրել]

  • Պատերազմ չկայ երբ որ մարդիկ՝ շիտակ մարդ են:

Ջ ջ[խմբագրել]

  • Ջրի բերածը ջուրն էլ կտանի։
  • Ջուրը գնում է, ավազը մնում է. Մարդը մէռնում է, հիշատակը մնում է։
  • Ջուրը ճամբան կը ճարի։

Վ վ[խմբագրել]

  • Վռազողին տղա չի ծնվում։

Տ տ[խմբագրել]

  • Տերտերն ամեն օր գաթա չի ուտի։
  • Տռեմ ես, բամփեմ քեզ։

Ր ր[խմբագրել]

Ց ց[խմբագրել]

  • Ցռան կովը նախրի անունը կավիրե։

Ու ու[խմբագրել]

  • Ուղտը կերել ես՝ պոչին նստել։
  • Ուշ լինի, նուշ լինի:
  • Ուս ուսի որ տանք, սարեր շուռ կտանք:
  • Ուտեմ, տիտեմ [նստեմ], մթնի՝ քնեմ:
  • Ուրբաթ ամպեց, շաբաթ պարզեց:
  • Ուրիշի հարսի հետևը կարմիրա:
  • Ուրբաթը շաբաթից շուտ եկավ:

Փ փ[խմբագրել]

  • Փափուկ լեզւով նոյնիսկ օձը բնից դուրս կը քաշես:
  • Փետը վերցնես՝ գող շունը կիմանա:
  • Փողը հաշիվ ա սիրում:
  • Փորձված թանը անփորձ մածունի հետ չեն փոխի

Ք ք[խմբագրել]

  • Քաղցր լեզուն օձին բնից կհանի:
  • Քանի լեզու իմանաս, այնքան մարդ ես:
  • Քեզ ի՞նչ թթու մածուն է ծախել։
  • Քեզանից Պողոս Պետրոս դուրս չի գայ:
  • Քեզանից քեզ բոր [բորբոքում] ամալ գա [առաջանա]:
  • ՔեՖ անողին՝ քեֆ չի պակսիլ:
  • Քոսոտ էծը աղբյուրի ակից է ջուր խմում։

Օ օ[խմբագրել]

  • Օտարի հարսի հետևը կարմիրա:

Ֆ ֆ[խմբագրել]