Հայկական առածներ
Վիքիքաղվածքյից
Ա ա Բ բ Գ գ Դ դ Ե ե Զ զ Է է Ը ը Թ թ Ժ ժ Ի ի Լ լ Խ խ Ծ ծ Կ կ Հ հ Ձ ձ Ղ ղ Ճ ճ Մ մ Յ յ Ն ն Շ շ Ո ո Չ չ Պ պ Ջ ջ Ռ ռ Ս ս Վ վ Տ տ Ր ր Ց ց Ւ ւ Փ փ Ք ք Օ օ Ֆ ֆ
Ա ա[խմբագրել]
- Ագռավի հետ ընկերացար, կեղտը կտուցիդ պիտի լինի։
- Աղւէսը բերանը խաղողին չի հասնում, ասում է՝ խակ է։
- Ամէն օր տերտերը գաթա չի ունի։
- Ամեն փայտ շերեփ չի դառնա, ամեն սար՝ Մասիս։
- Ամենին մի աչքով է նայում։
- Աշխարհը մի խոսքի է, ժամանակը ոսկի է։
- Աչքը ինչ տեսնար, սիրտը չի մոռնար։
- Առաջ մտածիր, յետոյ խոսիր։
- Արջը յոթ երգ գիտի, յոթն էլ տանձի մասին։
- Արևին ասում է դուրս մի արի՝ ես դուրս եմ եկել։
- Արևն ամպի տակ չի մնայ։
- Աչքը աչքից կամաչի։
Բ բ[խմբագրել]
- Բազարի աչքը հանել ես:
- Բախտը մի անգամ է այցելում:
Գ գ[խմբագրել]
- Գայլի գլխին Աւետարան են կարդում, ասում է՝ շուտ արէ՛ք, գալլէս գնաց: կամ Գելի գլխին Ավետարան են կարդում, ասում է. «Շուտ արա, ոչխարը սարովն անցավ»:
- Գառը՝ գարնան, ձիւնը՝ ձմռան:
- Գետը ամեն անգամ գերան չի բերի։
- Գիտունի հետ քար քաշիր անգետի հետ փլավ մի կեր:
- Գիւղը կանգնի՝ գերան կը կոտրի:
- Գողը գողից գողացաւ, Աստւած նայեց՝ զարմացաւ:
- Գուցէ ուզեցաւ իրեն գցի հորը, դու էլ կը՞ գցես:
Դ դ[խմբագրել]
- Դուն քուն, բախտդ արթուն:
Ե ե[խմբագրել]
- Եկաւ ունքը սարքի՝ աչքն էլ քոռացրեց:
- Ես աղա ու դու աղա, բա մեր աղունն ո՞վ կաղա:
- Երբ որ կացինը եկաւ անտառ, ծառերը ասացին... «Կոտը մերոնցից է:»
- Երբ որ մեծնաս այս ամենը կմոռնաս:
- Երգեր շատ գիտեմ, բայց երգել չգիտեմ:
- Եօթ անգամ չափիր, մէկ անգամ կտրիր:(հին հրեական ասացվածք)
Զ զ[խմբագրել]
Է է[խմբագրել]
- Էս ականջով լսում է, մյուսով դուրս է անում:
- Էշի ականջում է քնել:
Ը ը[խմբագրել]
Թ թ[խմբագրել]
- Թե ականջ դնես քեզ բամբասողին, կյանքդ կդարձնես վշտի անկողին...
- Թթու է՝ թան չէ,
Ամեն մարդու բան չէ:
Ժ ժ[խմբագրել]
Ի ի[խմբագրել]
- Իմ սև սիրտ, քո վարդագույն տռուսիկ:
- Ի՞նչ կապ ունի՝ Ալէքսանդրի բեղերին:
- Ինչ որ ցանես, այն կը հնձես։ կամ Ինչ ցանես, այն էլ կհնձես։
- Ինչպես ուռին ու բարդին, ամեն մարդ իրա դարդին:
- Ինչքան լեզու իմանաս՝ այնքան մարդ էս:
- Իրա բաղաջի տակնա կրակ անում:
Լ լ[խմբագրել]
- Լավություն արա ու ջուրը գցի,ձուկը չիմանա Աստված կիմանա
- Լեզուդ չլներ՝ ագռավները աչքերդ հանել էին:
- Լուից ուղտ են սարքում:
Խ խ[խմբագրել]
- Խնձորը ծառից հեռու չի ընկնում։
- Խոզի գլուխը տաք կաթսայի մեջ չի մնա։
- Խորամանկ աղվեսը երկու ոտով է թակարդն ընկնում։
- Խօսքով փիլաւ չեփուիր։
Ծ ծ[խմբագրել]
- Ծառը ինչքան բերք տայ ու բարի, գլուխն էնքան խոնարհ կը պահի:
- Ծարաւ կտանի ջուրն ու հետ կը բերի:
- Ծոյլութիւնից սև էշին ասում է՝ օրհնեայ տէր:
Կ կ[խմբագրել]
- Կաղնած եզնը կթրքի նստան եզան գլխին։ (Արցախ)
- Կարմիր կովը կաշին չի փոխի։
- Կիրակի օրվա փլավը երկուշաբթի էլ կուտվի։
- Կուժ ասում եմ, կուլա լսի։
Հ հ[խմբագրել]
- Համը հոտից հանեց:
- Հասկացողին մին ասա, չհասկացողին՝ հազար ու մին:
- Հարսի վոռով փեսուն լավություն ա անում:
- Հարսը պարել չի կարող, ասում է՝ գետինը ծուռ է:
- Հարևանի հարսի հետևը կարմիրա:
- Հաց ու պանիր, կէր ու պարիր:
- Հաց ու պանիր կեր ու բանիր:
- Հետևին ասում է հետևիցս մի արի` հոտ ես տալի:
- Հետևն էլ կպած չելներ կտար օտարի:
- Հյուրը Աստծունն է:
- Հացը հացվորին տուր, մի հատ էլ ավել տուր:
- Հեռվի զուռնի ձենը աքղցր է:
- Հոտի բերանը որ հետ են շրջում, կաղ ոչխարները հոտի առաջև են հայտնվում:
Ձ ձ[խմբագրել]
- Ձենը որ ձվով լիներ, հավի ոռը բլբուլի ձեն կհաներ։
- Ձուագողը ձիագող կը դառնայ: կամ Ձու գողացողը ձի էլ կգողանա:
- Ձուկը գլխից է հոտում:
Ղ ղ[խմբագրել]
Ճ ճ[խմբագրել]
- Ճակատագրից չես փախչի:
- Ճանճից փիղ են սարքում։
- Ճիշտ կարծես փղի քթիցա ընկել:
- Ճշտասողի գլխարկը ծակ է:
- Ճպատըտ քոլատ կտրի։ (Արցախ)
- Ճտերն աշնանն են հաշվում:
Մ մ[խմբագրել]
- Մեկ նալինա խփում՝ մեկ մեխին:
- Մէկ ծաղիկով գարուն չի գա:
- Մէկ ձեռքը ծափ չի տա:
- Մէկը տերտերին է սիրում, մէկը տերտերակնկան:
- Մի գիժ քար գցեց հորը, քառասուն իմաստուն չկարողացան հանել:
- Մի վախենա վարար գետից, վախեցիր մարմանդ գետից:
- Մին քոսոտ դանա սաղ նախիրի անումը կկոտրի։ (Արցախ)
- Մինչև հաստը բարակի, բարակը կկտրվի:
- Մինչև Շուշանը զարթարվի, ժամը կլրվի:
- Միութիունը՝ ուժ է:
- Միսը ձեզի, ոսկորը ինձի:
- Մորը տես, աղջիկն օզի։ (Արցախ)
- Մուկը ըսկի ինքը ծակը չի մտնում, հլը ցախավելն էլ կապելա պոչից:
Ն ն[խմբագրել]
- Նույնիսկ էփած հավի ծիծաղն է գալիս:
- Նւիրւած ձիու ատամները չեն հաշւի:
- Նախիրի մեջից գնացիր էշի ճակատը պաչեցիր:
Շ շ[խմբագրել]
- Շան անունը տուր ու փետը վերցրու ձեռքդ: կամ Շան անունը տուր՝ փետն առ ձեռդ։
- Շանը հետ հնգերաց, մհակը ձեռքատ վեր մե քցել։ (Արցախ)
- Շինողը միջից հանեց:
- Շոնը շանը վեննը կոխել չի։ (Արցախ)
- Շունը շան թաթ չի կծի:
- Շունը՝ շան միս չի ուտի:
Ո ո[խմբագրել]
- Ոչ իմ հալը, ոչ քո հարսանիք գալը:
- Ոչ հայի խունկ է, ոչ թուրքի ուզարլուկ:
- Ով աշխատի՝ նա կուտի:
- Ով ալարի` ոչ դալարի:
- Ով՝ տռի, ով՝ էթա սանատորիա:
- Ոտքդ վերմակիդ չափով մեկնիր:
- Որտեղ հաց, այնտեղ կաց:
- Որտեղ պանիր, այնտեղ բանիր:
Չ չ[խմբագրել]
- Չկայ չարիք՝ առանց բարիք:
Պ պ[խմբագրել]
- Պատերազմ չկայ երբ որ մարդիկ՝ շիտակ մարդ են:
Ջ ջ[խմբագրել]
- Ջրի բերածը ջուրն էլ կտանի։
- Ջուրը գնում է, ավազը մնում է. Մարդը մէռնում է, հիշատակը մնում է։
- Ջուրը ճամբան կը ճարի։
Վ վ[խմբագրել]
Տ տ[խմբագրել]
- Տռեմ ես, բամփեմ քեզ:
Ր ր[խմբագրել]
Ց ց[խմբագրել]
- Ցռան կովը նախրի անունը կավիրե։
Ու ու[խմբագրել]
- Ուղտը կերել ես՝ պոչին նստել։
- Ուշ լինի, նուշ լինի:
- Ուս ուսի որ տանք, սարեր շուռ կտանք:
- Ուտեմ, տիտեմ [նստեմ], մթնի՝ քնեմ:
- Ուրբաթ ամպեց, շաբաթ պարզեց:
- Ուրիշի հարսի հետևը կարմիրա:
- Ուրբաթը շաբաթից շուտ եկավ:
Փ փ[խմբագրել]
- Փափուկ լեզւով նոյնիսկ օձը բնից դուրս կը քաշես:
- Փետը վերցնես՝ գող շունը կիմանա:
- Փողը հաշիվ ա սիրում:
Ք ք[խմբագրել]
- Քաղցր լեզուն օձին բնից կհանի:
- Քանի լեզու իմանաս, այնքան մարդ ես:
- Քեզ ի՞նչ թթու մածուն է ծախել։
- Քեզանից Պողոս Պետրոս դուրս չի գայ:
- Քեզանից քեզ բոր [բորբոքում] ամալ գա [առաջանա]:
- ՔեՖ անողին՝ քեֆ չի պակսիլ:
- Քոսոտ էծը աղբյուրի ակից է ջուր խմում։
Օ օ[խմբագրել]
- Օտարի հարսի հետևը կարմիրա:
