Հայկական առածներ

w:Հայ կանայք տարազներով

Ա ա Բ բ Գ գ Դ դ Ե ե Զ զ Է է Ը ը Թ թ Ժ ժ Ի ի Լ լ Խ խ Ծ ծ Կ կ Հ հ Ձ ձ Ղ ղ Ճ ճ Մ մ Յ յ Ն ն Շ շ Ո ո Չ չ Պ պ Ջ ջ Ռ ռ Ս ս Վ վ Տ տ Ր ր Ց ց Ւ ւ Փ փ Ք ք Օ օ Ֆ ֆ

Ա ա

• Ագռավի հետ ընկերացար, կեղտը կտուցիդ պիտի լինի։
• Աղւէսը բերանը խաղողին չի հասնում, ասում է՝ խակ է:
• Ամեն փայտ շերեփ չի դառնա, ամեն սար՝ Մասիս:
• Ամենին մի աչքով է նայում:
• Աշխարհը մի խոսքի է, ժամանակը ոսկի է:
• Աչքը ինչ տեսնար, սիրտը չի մոռնար:
• Առաջ մտածիր, յետոյ խոսիր:
• Արևին ասում է դուրս մի արի՝ ես դուրս եմ եկել:
• Արևն ամպի տակ չի մնայ:

Բ բ

• Բազարի աչքը հանել ես:
• Բախտը մի անգամ է այցելում:

Գ գ

• Գայլի գլխին Աւետարան են կարդում, ասում է՝ շուտ արէ՛ք, գալլէս գնաց: կամ Գելի գլխին Ավետարան են կարդում, ասում է. «Շուտ արա, ոչխարը սարովն անցավ»:
• Գառը՝ գարնան, ձիւնը՝ ձմռան:
• Գետը ամեն անգամ գերան չի բերի։
• Գիտունի հետ քար քաշիր անգետի հետ փլավ մի կեր:
• Գիւղը կանգնի՝ գերան կը կոտրի:
• Գողը գողից գողացաւ, Աստւած նայեց՝ զարմացաւ:
• Գուցէ ուզեցաւ իրեն գցի հորը, դու էլ կը՞ գցես:

Դ դ

• Դուն քուն, բախտդ արթուն:

Ե ե

• Եկաւ ունքը սարքի՝ աչքն էլ քոռացրեց:
• Ես աղա ու դու աղա, բա մեր աղունն ո՞վ կաղա:
• Երբ որ կացինը եկաւ անտառ, ծառերը ասացին... «Կոտը մերոնցից է:»
• Երբ որ մեծնաս այս ամենը կմոռնաս:
• Երգեր շատ գիտեմ, բայց երգել չգիտեմ:
• Եօթ անգամ չափիր, մէկ անգամ կտրիր:

Է է

• Էս ականջով լսում է, մյուսով դուրս է անում:
• Էշի ականջում է քնել:

Թ թ

• Թե ականջ դնես քեզ բամբասողին, կյանքդ կդարձնես վշտի անկողին...
• Թթու է՝ թան չէ,
  Ամեն մարդու բան չէ:

Ի ի

• Իմ սև սիրտ, քո վարդագույն տռուսիկ:
• Ի՞նչ կապ ունի՝ Ալէքսանդրի բեղերին:
• Ինչ որ ցանես, այն կը հնձես:
• Ինչպես ուռին ու բարդին, ամեն մարդ իրա դարդին:
• Ինչքան լեզու իմանաս՝ այնքան մարդ էս:
• Իրա բաղաջի տակնա կրակ անում:

Լ լ

• Լավություն արա ու ջուրը գցի:
• Լեզուդ չլներ՝ ագռավները աչքերդ հանել էին:
• Լուից ուղտ են սարքում:

Խ խ

• Խնձորը ծառից հեռու չի ընկնում:
• Խորամանկ աղվեսը երկու ոտով է թակարդն ընկնում:
• Խօսքով փիլաւ չեփուիր:

Ծ ծ

• Ծառը ինչքան բերք տայ ու բարի, գլուխն էնքան խոնարհ կը պահի:
• Ծարաւ կտանի ջուրն ու հետ կը բերի:
• Ծոյլութիւնից սև էշին ասում է՝ օրհնեայ տէր:

Կ կ

• Կիրակի օրվա փլավը երկուշաբթի էլ կուտվի:
• Կուժ ասում եմ, կուլա լսի:

Հ հ

• Համը հոտից հանեց:
• Հասկացողին մին ասա, չհասկացողին` հազար ու մին:
• Հարսի վոռով փեսուն լավություն ա անում:
• Հարսը պարել չի կարող, ասում է՝ գետինը ծուռ է:
• Հարևանի հարսի հետևը կարմիրա:
• Հաց ու պանիր, կէր ու պարիր:
• Հետևին ասում է հետևիցս մի արի` հոտ ես տալի:
• Հետևն էլ կպած չելներ կտար օտարի:
• Հյուրը Աստծունն է:

Ձ ձ

• Ձենը որ ձվով լիներ, հավի ոռը բլբուլի ձեն կհաներ։
• Ձուագողը ձիագող կը դառնայ: կամ Ձու գողացողը ձի էլ կգողանա:
• Ձուկը գլխից է հոտում:

Ճ ճ

• Ճակատագրից չես փախչի:
• Ճիշտ կարծես փղի քթիցա ընկել:
• Ճշտասողի գլխարկը ծակ է:
• Ճտերն աշնանն են հաշվում:

Մ մ

• Մեկ նալինա խփում՝ մեկ մեխին:
• Մէկ ծաղիկով գարուն չի գա:
• Մէկ ձեռքը ծափ չի տա:
• Մէկը տերտերին է սիրում, մէկը տերտերակնկան:
• Մի գիժ քար գցեց հորը, քառասուն իմաստուն չկարողացան հանել:
• Մի վախենա վարար գետից, վախեցիր մարմանդ գետից:
• Մինչև հաստը բարակի, բարակը կկտրվի:
• Մինչև Շուշանը զարթարվի, ժամը կլրվի:
• Միութիունը՝ ուժ է:
• Միսը ձեզի, ոսկորը ինձի:
• Մուկը ըսկի ինքը ծակը չի մտնում, հլը ցախավելն էլ կապելա պոչից:

Ն ն

• Նույնիսկ էփած հավի ծիծաղն է գալիս:
• Նւիրւած ձիու ատամները չեն հաշւի:

նախիրի մեջից գնացիր էշի ճակատը պաչեցիր

Շ շ

• Շան անունը տուր ու փետը վերցրու ձեռքդ:
• Շինողը միջից հանեց:
• Շունը շան թաթ չի կծի:
• Շունը՝ շան միս չի ուտի:

Ո ո

• Ոչ իմ հալը, ոչ քո հարսանիք գալը:
• Ոչ հայի խունկ է, ոչ թուրքի ուզարլուկ:
• Ով աշխատի՝ նա կուտի:
• Ով ալարի` ոչ դալարի:
• Ով՝ տռի, ով՝ էթա սանատորիա:
• Ոտքդ վերմակիդ չափով մեկնիր:
• Որտեղ հաց, այնտեղ կաց:
• Որտեղ պանիր, այնտեղ բանիր:

Չ չ

• Չկայ չարիք՝ առանց բարիք:

Հաց ու պանիր կեր ու բանիր

Պ պ

• Պատերազմ չկայ երբ որ մարդիկ՝ շիտակ մարդ են:

Ջ ջ

• Ջուրը գնում է, ավազը մնում է. Մարդը մէռնում է, հիշատակը մնում է:
• Ջուրը ճամբան կը ճարի:

Ս ս

• Սատկած հավի վրա էլ որ ոտք դնես՝ կճռռա:
• Սարը սարին չի հասնի, մարդը մարդուն՝ կը հասնի:
• Սուտի ոտքերը կարճ են:

Տ տ

• Տռեմ ես, բամփեմ քեզ:

Ց ց

• Ցռան կովը նախրի անունը կավիրե։

Ու ու

• Ուղտը կերել ես՝ պոչին նստել։
• Ուշ լինի, նուշ լինի:
• Ուս ուսի որ տանք, սարեր շուռ կտանք:
• Ուտեմ, տիտեմ [նստեմ], մթնի՝ քնեմ:
• Ուրբաթ ամպեց, շաբաթ պարզեց:
• Ուրիշի հարսի հետևը կարմիրա:

Փ փ

• Փափուկ լեզւով նոյնիսկ օձը բնից դուրս կը քաշես:
• Փետը վերցնես՝ գող շունը կիմանա:
• Փողը հաշիվ ա սիրում:

Ք ք

• Քաղցր լեզուն օձին բնից կհանի:
• Քանի լեզու իմանաս, այնքան մարդ ես:
• Քեզանից Պողոս Պետրոս դուրս չի գայ:
• Քեզանից քեզ բոր [բորբոքում] ամալ գա [առաջանա]:
• ՔեՖ անողին՝ քեֆ չի պակսիլ:
• Քոսոտ էծը աղբյուրի ակից է ջուր խմում։

Օ օ

• Օտարի հարսի հետևը կարմիրա: